Automatische keratometer: hoe werkt hij en waar let u op?

De kromming van het hoornvlies bepaalt voor een groot deel hoe het oog het licht breekt. U heeft die waarde nodig om contactlenzen goed aan te meten, om een cilinder te verklaren en om aandoeningen als keratoconus te volgen. Met een automatische keratometer meet u die kromming in enkele seconden, zonder dat de uitkomst afhangt van de ervaring van degene die meet.

Wat is een automatische keratometer?

Een automatische keratometer meet de kromming van het hoornvlies, het doorzichtige voorste deel van het oog. Het is de opvolger van de handmatige keratometer: waar u vroeger zelf beelden moest uitlijnen en aflezen, doet het apparaat dat nu zelf. Daardoor verschillen metingen van verschillende medewerkers minder van elkaar.

In de praktijk zit de keratometer vaak in hetzelfde apparaat als de autorefractometer. U meet dan in één handeling de sterkte én de hoornvlieskromming.

Hoe werkt het?

Het apparaat projecteert een patroon van lichtringen op het hoornvlies. Dat patroon weerkaatst, en een sensor legt de weerkaatsing vast. Is het hoornvlies in de ene richting boller dan in de andere, dan vervormen de ringen. Uit die vervorming rekent het apparaat de kromming uit en toont die in millimeters en in dioptrieën.

De meting stap voor stap

1. Positioneren: de klant zit rechtop met de kin op de steun.
2. Uitlijnen: u richt het apparaat op het oog, meestal met een camerabeeld op het scherm.
3. Meten: het lichtpatroon wordt geprojecteerd.
4. Berekenen: de sensor legt de weerkaatsing vast en de software rekent de kromming uit.
5. Aflezen: de waarden verschijnen op het scherm, klaar om af te drukken of door te sturen.

Wat levert het op ten opzichte van handmatig meten?

Minder verschil tussen metingen

Omdat het apparaat zelf uitlijnt en aflegt, hangt de uitkomst niet af van wie de meting doet. Bij het volgen van een keratoconus over de jaren is dat belangrijker dan absolute precisie.

Sneller

Een meting kost seconden. Op een drukke dag scheelt dat merkbaar tijd, zonder dat u aan zorgvuldigheid inlevert.

Makkelijk over te dragen

Ook een medewerker met beperkte ervaring kan de meting doen. Dat maakt het inplannen van het vooronderzoek eenvoudiger.

Prettig voor de klant

Er is geen contact met het oog en de meting duurt kort.

Waarvoor gebruikt u de waarden?

Standaard oogonderzoek

Als onderdeel van het vooronderzoek, om een cilinder te verklaren en om afwijkingen vroeg op te merken.

Contactlenzen aanmeten

Dit is het meest voorkomende gebruik. De kromming bepaalt welke basiscurve past, en daarmee hoe comfortabel de lens zit.

Voorbereiding op een ingreep

Voor een staaroperatie of een ooglaserbehandeling zijn nauwkeurige keratometriewaarden nodig om de juiste lenssterkte te berekenen.

Een aandoening volgen

Bij keratoconus verandert de kromming in de loop van de tijd. Regelmatig meten laat zien of het proces doorzet, zodat u op tijd kunt doorverwijzen.

De waarden lezen

Wat u op het scherm ziet

• K1 en K2: de vlakste en de steilste meridiaan. Het verschil ertussen is de hoornvliescilinder.
• Gemiddelde hoornvliessterkte: het gemiddelde van K1 en K2, een maat voor de breking van het hoornvlies als geheel.
• As: de richting van de steilste meridiaan. Die heeft u nodig om de cilinder op de juiste as te plaatsen.

Controleer op consistentie

Meet een paar keer. Wijken de uitkomsten sterk af, dan is het oog niet goed uitgelijnd, knippert de klant te vaak, of is het traanfilm onrustig. Bij een droog oog helpt het om eerst even te laten knipperen.

Grenzen van de meting

Een keratometer meet alleen het centrale deel van het hoornvlies. Fijne onregelmatigheden, littekens en afwijkingen aan de rand ziet u er niet mee. Vermoedt u meer, dan is hoornvliestopografie de volgende stap. Ook bij een sterk onregelmatig hoornvlies kunnen automatische keratometers een onbetrouwbare waarde geven.

Het apparaat goed houden

Kalibratie

Volg het kalibratieschema van de fabrikant. Een apparaat dat al een jaar niet is nagekeken, meet misschien nog steeds consistent, maar niet per se juist.

Positionering

De meeste afwijkende metingen komen door een scheve hoofdhouding. Gebruik de uitlijnhulp op het scherm.

Werk met vaste afspraken

Laat iedereen op dezelfde manier meten en hetzelfde aantal metingen doen. Dan zijn waarden van verschillende dagen met elkaar te vergelijken.

Software

Houd de software bij. Updates verbeteren vaak juist de berekening en de koppeling met andere systemen.

Welk apparaat past bij uw praktijk?

• Gecombineerd of los: een gecombineerde autorefractometer/keratometer bespaart ruimte en een handeling. Heeft u al een autorefractometer, dan kan een losse keratometer voldoende zijn.
• Bediening: kijk hoe het apparaat werkt als meerdere mensen ermee gaan werken. Een touchscreen met duidelijke uitlijnhulp scheelt inwerktijd.
• Koppeling: werkt u met een praktijksysteem, controleer dan of het apparaat de waarden kan doorsturen. Overtypen kost tijd en levert fouten op.
• Service en onderdelen: vraag na hoe onderhoud geregeld is en hoelang onderdelen leverbaar blijven.
• Prijs over de looptijd: reken met de jaren dat u het apparaat gebruikt, inclusief onderhoud, niet alleen met de aanschafprijs.

Tot slot

Een automatische keratometer levert snel een betrouwbare hoornvlieswaarde, en juist doordat de uitkomst niet afhangt van wie er meet, kunt u metingen over de jaren met elkaar vergelijken. Weet u welke waarden u nodig heeft en wat de grenzen van de meting zijn, dan haalt u er in de dagelijkse praktijk het meeste uit.

Bekijk de autorefractometers en keratometers, of vraag een offerte aan als u wilt overleggen welke uitvoering bij uw praktijk past.